Hər bir xalqın keçdiyi tarixi yol, əsrlər boyu rast gəldiyi keşməkeşlər, başına gələn faciə və uğurlar sonradan özünü folklorda, ədəbiyyatda göstərib. Beləcə, hər bir xalqın vizit kartı hesab ediləcək dastanları, ədəbi-tarixi nümunələri meydana gəlib. Azərbaycan xalqının tarixi bu baxımdan ədəbiyyatımız üçün mühüm mənbə rolunu oynayıb, amma indi bəhs edəcəyim mövzu bu deyil. Düzdür, tarixdən yazacam, ancaq o tarixdən yox ki, ulu babalarımız oğuzlardan, Sanatürklərdən, Babəklərdən, Koroğlulardan bəhs edir. Zatən, bu haqda kifayət qədər və layiqincə əsərlər, dastanlar, şerlər yazılıb.

Mövzumuz bir qədər fərqlidir. Əslində, bu mövzu haqqında uzun zamandır düşünürdüm, görəsən ermənilər də öz ”qəhrəmanlarına” dastan yazırlarmı? Yəqin ki, yazarlar. Axı onlar özlərində olmayanları bizlərdən oğurlamaqla nəyəsə nail olmaq işində çox peşəkardırlar. Tarixlərində şərəf duyulacaq nəsə tapmayacaqlarından onların yazacaqları da fərqli olmalıdır. Məsələn, yəqin qadınları, qocaları, xüsusilə uşaqları amansızlıqla qətlə yetirmiş “qəhrəmanlar”ı haqda yalanlar uydurmaqla bu sahədəki boşluqları doldurmağa çalışarlar.

Bir anlıq hansısa erməniyə həsr edilmiş “dastanın” mövzusunun nə olacağı haqqında fikirləşdim. Məsələn belə bir cızma-qara uydura biləcəkləri mümkündür: ”Andronik dastanı”. O Andronik ki döyüş meydanında məğlub olduğunu gördüksə qəhrəmanlığı qaçmaqda görüb. Qaçışının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün öz qanından olan keşişləri öldürərək, həmin paltarları geyinib. Beləcə, keşiş libasında bir uşağın əlindən yapışaraq döyüş meydanından qaçmağı bacarmış Andronik indi saxta dastanlarla qəhrəmana çevrilir. Amma Andronik döyüş meydanından körpənin əlindən tutaraq qaçanda bircə şeyi düz hesablamışdı, onu ki, bizim xalqın igidlər vuruşanda ər igid kimi, əli silah tutanlarla vuruşurlar, köməksiz körpələri təqib etməzlər.

Yaxud başqa bir epizoda nəzər salaq: Paşa ləqəbli Qriqoryanın da adı hələ uzun illər erməni Şifahi Xalq ədəbiyyatının yaradıcılıq mövzusu olacaq. Çünki, onun xələflərinə hələ çox danışılacaq Sumqayıt məcaraları var. 26 ermənini öz əlləri ilə öldürərək azərbaycanlıları mənfi obraz kimi beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmağa çalışan bu anti-qəhrəmanla da fəxr edə bilər yağı düşmən.

Və ya Sarkisyan Xocalıda müdafiəsiz körpələri amansızlıqla qətlə yetirəndə düşünürmüş ki, gələcəkdə nəvələrinə bu “qəhrəmanlıqlar”ından xoş xatirə kimi danışar. 613 dinc, silahsız əhalini öldürməsindən, 1275 nəfəri əsir etməsindən, 8 ailəni tamamilə qırmasından fəxrlə bəhs edər.

Ümumiyyətlə isə bu kateqoriyadan olan “qəhrəmanlar” baxımından ermənilərin bəxti yamanca gətirib. Hamzasplar, Mamikonyanlar, Şaumyanlar, Mikoyanlar, Lazarevlər, Vazgenlər və digərləri məhz belə üzdəniraq cəngavərlərdən sayılır. Saxta millətin də saxta tarixi, yalançı qəhrəmanları, məhvə məhkum gələcəyi olar. Hər ötən gün onları rüsvayçı tarixi məğlubiyyətə bir qədər də yaxınlaşdırır.

Məni isə başqa bir şey düşündürür. Axı, insan oğlu bunca vəhşiliyi, barbarlığı necə bacarar, bunu özünə necə rəva görə bilər? Düşünürəm ki, biz başımıza gətirilmiş bu faciələrə rəkcə ağlamamalı, həm də onlardan çox vacib dərslər çıxarmalıyıq. Odur ki, vicdanım qarşısında hərdən özümə hesabat verirəm. Çalışıram, elə vətənpərvərlər yetişdirim ki, onlar düşmənə nifrət ruhunda böyüsün, dövlətinə və millətinə layiqli vətəndaşlar osunlar. Necə deyərlər, əsl kişi, əsl insan, əsl vətəndaş....

Şıxalıyeva Samirə
Xətai rayon 86 saylı məktəbin tarix müəllimi

Facebook-da paylaş